Najciekawsze filmy dokumentalne o koszykówce

Moda na filmy i seriale dokumentalne o koszykówce wraca dzięki wysokiej jakości produkcjom HBO oraz ESPN, w tym miniserialowi “The Last Dance”, który bił rekordy popularności na Netflixie. Koniec jego emisji nie oznacza, że nie ma już czego oglądać. Wręcz przeciwnie, wybór jest ogromny! Wybrałem dla Was najciekawsze i najbardziej różnorodne tytuły, które zainteresować powinny wszystkich fanów koszykówki, nie tylko NBA.

Lista jest ułożona w kolejności alfabetycznej. Tworząc ją starałem się unikać schematycznych biografii oraz produkcji krótszych niż 45 minut, których nie sposób zliczyć. Większość tytułów można znaleźć legalnie na YouTube! (czasami w darmowej wersji) lub na platformach Netflix i Amazon Prime Video, w dalszej kolejności na HBO GO, Tubi i Google Play (niekiedy konieczne może być użycie usługi VPN).

 

1 Love (2003)

Dokument, którego tematyką jest całokształt koszykówki, jako jedenego z najpopularniejszych sportów na świecie. Poznajemy jej genezę i dowiadujemy się o pierwszych ligach, przechodzimy przez Harlem Globetrotters, aż po NBA i WNBA. Film porusza wiele historycznych tematów, mówi o wpływie na kulturę i o współczesnym marketingu sportowym. Jeśli chcecie wiedzieć, dlaczego NBA wygląda obecnie tak jak wygląda, to pozycja dla Was.

A Kid From Coney Island (2019)

Pamiętacie Stephona Marbury’ego? Szybkiego jak błyskawica obrońcę, który na zawsze pozostał w cieniu Allena Iversona czy Steve Francisa, by ostatecznie zrobić większą karierę w Chinach, niż w NBA. Jeśli już zapomnieliście, ten tytuł Wam o nim doskonale przypomni.

 

Allen Iverson – The Answer (2001)

Piękny pomnik wzniesiony Allenowi Iversonowi i Philadelphii 76ers. Przypominamy sobie tutaj drogę AI do NBA, drogę Sixers do sukcesów za czasów Larry’ego Browna, kończąc na pamiętnych play-offs 2001 roku i zwycięstwie w pierwszym meczu finałowym z Los Angeles Lakers.

Bad Boys (2014)

Losy Detroit Pistons z początku lat 90-tych, czyli za czasów panowania niesławnych “Bad Boys”. Zespół z Thomasem, Dumarsem, Laimbeerem, Rodmanem i innymi w składzie robił wszystko, żeby wygrać – znany był z nieczystej gry, brutalnych niesportowych fauli, braku szacunku dla przeciwnika. Warto wiedzieć: Narratorem jest muzyk Kid Rock.

Basketball or Nothing (2019)

Trwający nieco ponad 3 godziny dokument (podzielony na 6 odcinków) o prowincjonalnym miasteczku Chinle w Arizonie, w którym jedyną dostępną rozrywką jest kibicowanie drużynie koszykarskiej z miejscowej szkoły średniej. Ta właśnie zmieniła trenera i (jak co roku) marzy o tytule mistrza stanu. Chinle leży w rezerwacie Indian Navajo, więc wszyscy zawodnicy (i zdecydowana większość mieszkańców) to rdzenni Amerykanie. Widzieliście kiedyś coś podobnego? Jeśli nie, to warto obejrzeć ten miniserial o marzeniach, dążeniu do celu, wartościach, dorastaniu, lokalnej społeczności Indian i oczywiście o samej koszykówce.

 

Bill Russell: My Life, My Way (2000)

Jednogodzinny dokument opowiadający o legendarnym Billu Russellu, 11-krotnym Mistrzu NBA z Boston Celtics. Mnóstwo archiwalnych zdjęć i komentarze Russella to największe atuty tej produkcji.

Doin’ it in the Park (2012)

Obraz traktujący o słynnej nowojorskiej scenie streetballa. Twórcy odwiedzili ponad 180 publicznych boisk, aby opowiedzieć o historii, kulturze i sile oddziaływania koszykówki ulicznej w NYC.

 

Elevate (2011)

Dokument o czterech Senegalczykach, którzy dostają wymarzone stypendium sportowe w USA. Wyruszają na wielką przygodę do zupełnie nieznanego kraju, w którym muszą z dnia na dzień odnaleźć się i rozpocząć samodzielne życie, spełniając oczekiwania zarówno sportowe jak i akademickie. Kręcony przez cztery lata i na dwóch kontynentach film mógłby być bardziej porywający, jednak doskonale pokazuje trudy emigracji, samotność i wyobcowanie oraz w nieco mniejszym stopniu to, jaką rolę pełni koszykówka w życiu protagonistów i jak bardzo pomaga im w przystosowaniu się.

 

Hooked: The Legend of Demetrius Mitchell (2003)

Film o Demetriusie “Hooku” Mitchellu, który mimo wielkiego talentu zmarnował swoją karierę i nigdy nie zagrał w NBA. “Był lepszy niż my” – twierdzą w tym smutnym dokumencie jednym chórem Gary Payton i Jason Kidd.

Hoop Dreams (1994)

Blisko 3-godzinna historia dwóch chłopców, dla których jedyną szansą wyrwania się z życia w getcie jest gra w koszykówkę i przejście na zawodowstwo. Na bohaterów filmu twórcy wyselekcjonowali dwóch czarnoskórych nastolatków marzących o NBA i towarzyszyli im z kamerą przez 5 lat, nie wiedząc przecież, jak potoczą się ich losy. Jak to często bywa, życie napisało najlepszy scenariusz. Warto wiedzieć: Krytycy filmowi zgodnie nazywają ten film najlepszym w historii o koszykówce. Jako jedyny dokument załapał się on na naszą listę 13 filmów o koszykówce, które musisz obejrzeć.

IVERSON (2015)

Dokument powstał przy ścisłej współpracy z Allenem Iversonem, aby mógł własnymi słowami powiedzieć, za kogo naprawdę się uważa. Żeby mógł pokazać, że nie jest taki, jak widzi go większość ludzi na podstawie niesprawiedliwego wizerunku wykreowanego przez media. To naprawdę udało się i sam pomysł, żeby to AI był niemalże narratorem tej opowieści sprawdza się świetnie. Więcej: Zapraszamy do lektury naszej recenzji filmu.

 

Kobe Doin’ Work (2009)

Projekt Spike’a Lee opowiadający o jednym tylko spotkaniu LA Lakers, którzy grają z San Antonio Spurs. Kobe Bryant jest tu śledzony cały czas ponad 30 kamerami, podłączony do mikrofonu i dodatkowo sam jest komentatorem zza kadru. Lee otrzymał również bezprecedensowy dostęp do szatni Lakers. Warto wiedzieć: Spike Lee wyreżyserował oczywiście słynny film koszykarski “He Got Game”, a prywatnie jest najsłynniejszym chyba fanem New York Knicks.

 

Lenny Cooke (2013)

Film o wielkiej gwieździe szkół średnich Lennym Cooke. O kim? No właśnie, dokument opowiada smutną historię fantastycznego zawodnika, notowanego w 2001 roku wyżej, niż LeBron James czy Carmelo Anthony. Z powodu lenistwa, braku dojrzałości i serii złych decyzji Cooke zmarnował swoją szansę na wielką karierę w NBA. Ale nie jest to typowa historia “co się dzieje, gdy amerykański sen przychodzi zbyt wcześnie”, twórcy bowiem krytykują również amerykański system kupowania zawodników prosto ze szkół średnich (zakazany po 2006 roku) i pokazują jakie mogą być konsekwencje zbyt szybkiej próby przejścia na zawodowstwo. Warto wiedzieć: Producentem filmu jest Joakim Noah. Reżyserami z kolei bracia Safdie, twórcy “Uncut Gems” (z Adamem Sandlerem i Kevinem Garnettem), którego fabuła także związana jest z basketem.

 

Let’s Ball (2015)

Dokument wypełniony po brzegi koszykówką, opowiadający o zespole uniwersyteckim z Kentucky podczas sezonu 2014/15. W tych rozgrywkach Wildcats, dla których grali m.in Karl-Anthony Towns, Devin Booker czy Willie Cauley-Stein, przegrali tylko jedno spotkanie i tym samym przeszli do historii NCAA.

Magic & Bird: A Courtship of Rivals (2010)

Produkcja o Magicu Johnsonie i Larrym Birdzie, czyli legendarnych gwiazdach Lakers i Celtics, którzy byli wizytówką ligi przed erą Michela Jordana. Dowiemy się m. in. tego, jak odmienne były to osoby i jak inni koszykarze. Poznamy ich losy, rywalizację na boisku i ostatecznie przyjaźń poza nim.

Michael Jordan to the Max (2000)

Dosyć krótki, bo 46-minutowy film będący laurką dla Michaela Jordana. Pozycja obowiązkowa dla fanów gwiazdy Chicago Bulls. Warto wiedzieć: Film jest tak krótki, bo powstał z myślą o kinach IMAX, lepiej więc go zobaczyć na dużym ekranie. Narratorem jest aktor Laurence Fishbourne.

More Than A Game (2008)

Coś dla wielbicieli LeBrona Jamesa, czyli autoryzowany dokument o jego latach szkolnych z perspektywy zespołu ze szkoły St. Vincent z Ohio i słynnego “Akron Fab Five”. Ale nie oszukujmy się, to LBJ jest tu głównym bohaterem i gwiazdą.

 

Morgan Wootten: The Godfather of Basketball (2017)

Jeśli nie znacie tego nazwiska, ten film może Was zainteresować. Wootten to pierwszy trener z poziomu szkół średnich, który znalazł się w Galerii Sław NBA. Przez wielu nazywany najlepszym szkoleniowcem w historii. Zaintrygowani?

 

No Crossover: The Trial of Allen Iverson (2010)

Historia głośnej bójki w kręgielni w Hampton w 1993 roku, w wyniku której nastoletni Allen Iverson, wtedy gwiazda koszykówki i futbolu w Georgetown University, trafił zza kratki z 15-letnim wyrokiem. Ostatecznie został wypuszczony na wolność po 4 miesiącach odsiadki przez pierwszego czarnoskórego gubernatora w historii USA. Dokument nie skupia się tylko na samym wydarzeniu i niesprawiedliwym procesie, ale opowiada o podziale lokalnej społeczności i narastającymi w związku z tym napięciami rasowymi. Warto wiedzieć: To jeden z 18 tytułów wybranych do dystrybucji światowej przez Departament Stanu USA w celu “kultywowania świadomości i zrozumienia w świecie amerykańskich problemów społecznych”. Reżyserem filmu jest twórca “Hoop Dreams”.

 

On the Shoulders of Giants (2011)

Efekciarsko zrealizowany dokument o zespole “The Harlem Rens”, który rywalizował od 1939 roku, czyli w czasach segregacji rasowej, gdy czarnoskórzy koszykarze nie mogli występować na poziomie profesjonalnym albo grać przeciwko “białym” drużynom. Warto wiedzieć: Scenarzystą filmu jest sam Kareem Abdul-Jabbar, a narratorem aktor Jamie Foxx.

 

Once Brothers (2010)

Poruszający film o zerwanej przyjaźni i skomplikowanej relacji pomiędzy Drazenem Petrovicem i Vlade Divac’iem, który sam opowiada tą historię. Legendarni jugosłowiańscy zawodnicy reprezentowali razem swój kraj na olimpiadzie w 1988 roku i na Mistrzostwach Świata dwa lata później, ale w wyniku brutalnej wojny domowej ostatecznie stanęli po przeciwnej stronie barykady (Chorwacja i Serbia). Jak wiemy odnieśli ogromny sukces w NBA, jednak w wyniku tragicznej śmierci Petrovica w wypadku samochodowym prywatnie nigdy nie mieli szansy pogodzić się.

One & Done (2016)

Obraz krytykujący wprowadzony przez NBA w 2005 roku przepis, który uniemożliwia dostanie się do ligi wprost ze szkoły średniej. Od tego czasu młodzi sportowcy zmuszeni są do pójścia na studia, z których większość rezygnuje po roku, aby przejść na zawodowstwo. Tytułowa reguła sprawiła, że Ben Simmons studiował dwa semestry w Luisiana State University, aż Philadelphia 76ers mogła go wybrać w drafcie 2016 roku z numerem pierwszym. Simmons w swoim filmie otwarcie krytykuje NCAA i chociaż brakuje tu argumentów drugiej strony, jest to ważny głos zachęcający do dyskusji w tej sprawie. Więcej: Zapraszam do lektury naszej recenzji tego filmu.

One in a Billion (2016)

Satnam Singh Bhamara ma jedno marzenie: zostać pierwszym Hindusem wybranym w drafcie do NBA. Ponad 1.3 miliarda mieszkańców i brak reprezentacji w najlepszej koszykarskiej lidze świata? Czas to zmienić! Zachęcam do seansu tego inspirującego filmu, w którym obserwujemy, jak 14-letni Satnam opuszcza rodzinę w Indiach, aby przez kolejne lata uczyć się angielskiego, pracować nad sylwetką i umiejętnościami, aż będzie gotowy spróbować swoich sił w drafcie.

Quantum Hoops (2007)

To niewiarygodne, że ta historia jest prawdziwa! Jeśli macie dosyć filmów o wielkich sportowcach i zdobywaniu mistrzostw, musicie obejrzeć ten obraz o zespole Caltech, który przez 21 sezonów… nie wygrał ani jednego spotkania! Kamera śledzi zespół złożony z zakochanych w baskecie “komputerowych nerdów” pod koniec sezonu 2006, kiedy robią wszystko, żeby wygrać wreszcie swój pierwszy mecz. Warto wiedzieć: Narratorem jest aktor David Duchovny.

Rodman: For Better or Worse (2019)

Kompleksowe spojrzenie na skomplikowaną i kontrowersyjną postać, jaką z pewnością jest Dennis Rodman. “Ten dokument pokaże ludziom na Ziemi jak to jest jechać przez życie na szybkim biegu, na wolnym biegu i na średnim biegu. Wszystko, co jest związane z przechodzeniem życia tylko we właściwy sposób, jest niewłaściwym sposobem” – powiedział Robak.

 

Salaam Dunk (2011)

“Z religijnego punktu widzenia sport to domena mężczyzn, a nie kobiet. Miejsce kobiety jest w domu, nie na boisku”- taką tezę słyszymy już w zwiastunie filmu o uczennicach Amerykańskiego Uniwersytetu w Iraku. Dziewczynach, które traktują koszykówkę jako styl życia i chcą pokazać, że koszykówka może naprawdę istnieć ponad podziałami. W ich kraju, w którym dzieciaki dorastają nie uprawiając sportu, to z pewnością nie lada wyzwanie. Czasami zabawny, a miejscami wzruszający dokument, który daje do myślenia.

 

Shut Up And Dribble (2018)

Trzyodcinkowy miniserial o zmieniającym się wpływie sportowców na kulturę i politykę z perspektywy zawodników NBA. Warto wiedzieć: Tytuł tego filmu (“Zamknij się i kozłuj”) to cytat z prezydenta Donalda Trumpa skierowany do LeBrona Jamesa, który krytykował jego administrację.

Sonicsgate: Requiem for a Team (2009)

Pozycja obowiązkowa dla kibiców Sonics, którzy wciąż nie mogą przeboleć, że w Seattle nie ma już ich zespołu. Twórcy opowiadają o 41 sezonach Seattle Supersonics twierdząc jednocześnie, że pokazują prawdę o przyczynach przeniesienia tej drużyny do Oklahomy.

 

Soul in the Hole (1997)

Dokument opowiada o nowojorskich drużynach streetballowych, których kamera śledzi podczas turnieju o mistrzostwo latem 1993 roku. Twórcy skupiają się na słynnych “Kenny’s Kings”, których gwiazdą jest fenomenalny Ed “Booger” Smith”, a trenerem Kenny Jones. Warto zwrócić uwagę na soundtrack pełen klasycznych kawałków hip-hopowych.

The Carter Effect (2017)

Historia “Air Canada”, czyli niezniszczalnego Vince’a Cartera. Nie tylko z perspektywy jego sukcesów w NBA, ale także, a może przede wszystkim z perspektywy jego ogromnego wpływu na koszykówkę w Kanadzie i oddziaływanie na pop-kulturę.

The Class That Saved Coach K (2019)

Mike Krzyzewski, legendarny trener uniwersytecki z Duke, który przez niemal całą karierę odrzucał propozycje od klubów NBA, musiał zapracować na swoją reputację. Wszystko zaczęło się w 1982 roku, kiedy będąc niepewnym swojej posady zdołał podczas kluczowych czterech lat swojej kariery zaprowadzić jego zespół na drogę do historii koszykówki.

The Doctor (2013)

Tytuł mówi wszystko – to dokument o karierze legendarnego Juliusa “Dr. J” Ervinga, który sam jest tu narratorem. Obserwujemy nie tylko jego niesamowitą karierę sportową w ABA i NBA, ale też życie osobiste, w którym niestety nie było już tak różowo. Warto wiedzieć: Laureat nagrody Emmy za Najlepszy Telewizyjny Dokument Sportowy w 2014 roku.

 

The Dominican Dream (2019)

Felipe Lopez nazywany był kiedyś “Dominikańskim Michaelem Jordanem” i był notowany tak wysoko, że trafił nawet na okładkę słynnego magazynu “Sports Illustrated”. Oglądając ten dokument dowiecie się dlaczego, przy okazji poznając historię dominikańskich emigrantów w USA na przełomie lat 80-tych i 90-tych ubiegłego wieku.

The Dream Team (2012)

Historia pierwszego amerykańskiego Dream Teamu, czyli amerykańskiej reprezentacji koszykarskiej złożonej z najlepszych zawodników z NBA. Po seansie pozostaje tylko obejrzeć te spotkania w całości!

The Heart of the Game (2005)

Dla odmiany w tym filmie otrzymujemy historię żeńskiej drużyny koszykarskiej “Rough Riders” ze szkoły średniej w Roosevelt. Warto wiedzieć: Film był kręcony na przestrzeni siedmiu lat. Narratorem jest raper Ludacris.

 

The Iran Job (2012)

Dokument o egzotycznej tematyce, jaką jest koszykówka w Iranie. Jednak losy Amerykanina Kevina Shepparda w zespole A.S Shiraz to pretekst do tego, aby opowiedzieć nam o irańskiej codzienności z perspektywy boiska do basketu, o różnicach kulturowych, politycznych, społecznych czy stosunkach pomiędzy Iranem, a USA. Zdecydowanie warto obejrzeć, nie tylko żeby poznać irańskie realia i posłuchać lokalnego hip-hopu, ale również żeby przekonać się, że nie załapanie się do NBA i gra w drugorzędnych ligach w najbardziej odległych zakątkach świata nie musi być wcale przekleństwem.

 

The Last Dance (2020)

10-odcinkowy miniserial o Chicago Bulls. Mylący jest jednak tytuł, bo pod pozorem opowieści o ostatnim mistrzowskim sezonie Michaela Jordana, otrzymujemy w rzeczywistości historię Bulls na przestrzeni niemal dwóch dekad, cofając się w każdym z odcinków do jednego z kluczowych momentów. Dzięki takiej formule dostajemy ponad 8-godzinną opowieść o Jordanie, Pippenie, Rodmanie, Kukocu, trenerze Jacksonie, menedżerze Krause i o takich wydarzeniach jak draft 1984 roku, powstanie Dream Teamu, rywalizacja z “Bad Boys”, mistrzowska dynastia, przedwczesna emerytura MJ’a itd… Serial stał się istnym fenomenem dyskutowanym na całym świecie w mediach społecznościowych i na stronach o różnych tematykach. Warto wiedzieć: Jordan całą swoją gażę za udział w serialu (wg. różnych źródeł 2-4 miliony dolarów) przekazał na cele charytatywne.

 

The Michigan Fab Five (2011)

Jalen Rose, Ray Jackson, Chris Webber, Juwan Howard i Jimmy King, czyli legendarna Piątka z Michigan, walczyła o mistrzostwo NCAA. To właśnie ich historia. Niestety bez udziału Webbera, który miał przecież kluczowy wpływ na wynik zespołu uważany za jeden z najlepszych w historii koszykówki uniwersyteckiej.

The Other Dream Team (2012)

Film o kadrze narodowej Litwy, która na olimpiadzie w Barcelonie w 1992 roku wywalczyła brąz. To nie tylko opowieść sportowa, ale także polityczna i historyczna – litewski zespół stał się symbolem walki o niepodległość z ZSRR.

 

The Women of Troy (2020)

Historia żeńskiego zespołu USC Troys, w którym grała m.in. Cheryl Miller. Legendarna zawodniczka zmieniła historię koszykówki kobiet, będąc dla niej tym, czym Michael Jordan był dla NBA.

 

The Year of the Yao (2005)

Filmowy portret Yao Minga. Słynnego chińskiego koszykarza poznajemy jeszcze przed debiutem w NBA i możemy obserwować jego problemy po wyjeździe do USA, w tym szok kulturowy, zmaganie się z barierą językową, przystosowanie się do innego rodzaju gry czy wykreowaną przez media rywalizację z Shaquille O’Nealem jeszcze podczas debiutanckiego sezonu. Film niesie ze sobą gorzki przekaz, kwestionując ile koszykówki jest w samej grze, a ile chodzi o biznes i pieniądze.

Unbelievable is Believable Here (2014)

Ta inspirująca produkcja opowiada o drużynie z Virginia Commonwealth University, która podczas turnieju NCAA w 2011 roku napisała nieoczekiwanie jedną z najbardziej nieprawdopodobnych historii w koszykówce akademickiej.

 

When The Garden Was Eden (2011)

Opowieść o najlepszych sezonach New York Knicks, kiedy w latach 70-tych nowojorczycy prowadzeni przez Walta Fraziera czy Willie Redda zdobyli swoje jedyne mistrzowskie tytuły. Warto wiedzieć: Film wyreżyserował znany aktor Michael Rapaport, prywatnie fanatyczny kibic Knicks.

Without Bias (2009)

Zapewne znacie tą tragiczną historię, która wstrząsnęła koszykarskim światem. Niezwykle utalentowany Len Bias został wybrany w drafcie NBA w 1986 roku z numerem drugim przez Boston Celtics, jednak nigdy nie doczekał swojego debiutu. Zmarł po przedawkowaniu kokainy niedługo po drafcie.

 
 
Kilku naszych wiernych czytelników zostało już Patronami w portalu “Patronite”. Dołącz do nich! Dzięki temu możemy rozwijać się, tworząc nowe projekty i ulepszając Sixers.pl, oraz opłacać koszty serwera, domeny i reklamy. Być może pięć czy dziesięć złotych miesięcznie (lub jednorazowa wpłata) to dla Ciebie mały wydatek, ale dla nas to duże wsparcie i docenienie wysiłku oraz czasu jaki poświęcamy, tworząc najstarszą polską stronę o Philadelphii 76ers. Wejdź tutaj po szczegóły lub odwiedź nas na portalu PATRONITE. Dziękujemy!